Τι είναι η αμφιβληστροειδική ισχαιμία
Η αμφιβληστροειδική ισχαιμία αναφέρεται στη χρόνια ή υποξεία ανεπαρκή αιμάτωση του αμφιβληστροειδούς χιτώνα, που οδηγεί σε σταδιακή υποξία και εκφύλιση των αμφιβληστροειδικών στρωμάτων.
Σε αντίθεση με τις οξείες αποφράξεις αρτηριών ή φλεβών, η αμφιβληστροειδική ισχαιμία αναπτύσσεται αθόρυβα. Ο ασθενής μπορεί να χάσει σημαντικό ποσοστό οπτικής λειτουργίας πριν αντιληφθεί το πρόβλημα.
Εμφανίζεται ως επιπλοκή ποικίλων αγγειακών καταστάσεων: διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια, καρωτιδική νόσος με μειωμένη εγκεφαλική αιμάτωση που επηρεάζει και τον οφθαλμικό κλάδο, αγγειϊτιδες και αιματολογικές παθήσεις που αυξάνουν την ιξώδες του αίματος.
Τα συμπτώματα όπως σταδιακή απώλεια οπτικών πεδίων, μείωση οπτικής οξύτητας, δυσκολία στην αντίληψη χρωμάτων εξελίσσονται αργά, αλλά η σωρευτική βλάβη μπορεί να είναι εξίσου καταστροφική με μια οξεία κατάσταση.
Χαρακτηριστικά αμφιβληστροειδικής ισχαιμίας
Κεντρικό χαρακτηριστικό της χρόνιας αμφιβληστροειδικής ισχαιμίας είναι ο φαύλος κύκλος που δημιουργεί: η υποξία διεγείρει παθολογική νεοαγγείωση μέσω VEGF, τα νέα αγγεία είναι δυσλειτουργικά και διαρρέουν, δημιουργώντας οίδημα και αιμορραγίες που επιδεινώνουν περαιτέρω την ισχαιμία.
Παράλληλα, τα φωτοϋποδοχέα κύτταρα, ιδίως τα ραβδία που λειτουργούν σε χαμηλό φωτισμό και καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες οξυγόνου είναι τα πρώτα που υφίστανται βλάβη σε συνθήκες υποξίας.
Σε διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ειδικότερα, η ισχαιμία αποτελεί έναν από τους κύριους κινητήρες της εξέλιξης της νόσου: η προοδευτική απόφραξη τριχοειδών δημιουργεί ζώνες αβασκούλωτου αμφιβληστροειδούς που διεγείρουν ισχαιμική νεοαγγείωση. Η αντιμετώπιση αυτής της ισχαιμίας και όχι μόνο των εκδηλώσεών της, αποτελεί έναν σημαντικό θεραπευτικό στόχο.
Επιστημονικές μελέτες
Μελέτες σε ζωικά μοντέλα ισχαιμικής αμφιβληστροειδοπάθειας κατέδειξαν ότι το υπερβαρικό οξυγόνο αναστέλλει παθολογική νεοαγγείωση μέσω μείωσης VEGF, προστατεύει φωτοϋποδοχέα από υποξική βλάβη και επιβραδύνει τη νευρωνική εκφύλιση.
Κλινικές μελέτες σε ασθενείς με διαβητική ισχαιμία αμφιβληστροειδούς κατέγραψαν σταθεροποίηση ή ήπια βελτίωση οπτικής λειτουργίας και μείωση ισχαιμικής επιφάνειας αμφιβληστροειδούς.
Η δράση του υπερβαρικού οξυγόνου είναι διπλή: αφενός παρέχει οξυγόνο στον υποξικό αμφιβληστροειδή μέσω διάχυσης από το υαλοειδές, αφετέρου μειώνει το ισχαιμικό ερέθισμα για VEGF αφαιρώντας έτσι τον βασικό κινητήρα της παθολογικής νεοαγγείωσης που επιδεινώνει τη νόσο.
Ρόλος Θεραπείας σε Θάλαμο Υπερβαρικού Οξυγόνου
Στην αμφιβληστροειδική ισχαιμία, η θεραπεία σε θάλαμο υπερβαρικού οξυγόνου εντάσσεται ως συμπληρωματική παρέμβαση που στοχεύει στην αντιστάθμιση της χρόνιας υποξίας και στην επιβράδυνση της εκφυλιστικής διαδικασίας δεν αντικαθιστά τη φωτοπηξία λέιζερ, τις ενδοφθάλμιες ενέσεις ή τον έλεγχο υποκείμενης αιτιολογίας, αλλά ενεργεί σε επίπεδο που αυτές οι θεραπείες δεν μπορούν να φτάσουν: άμεση τροφοδοσία του ισχαιμικού ιστού με οξυγόνο.
Κάθε συνεδρία αυξάνει δραστικά την τάση οξυγόνου στο υαλοειδές σώμα, επιτρέποντας διάχυση στον ισχαιμικό αμφιβληστροειδή ανεξάρτητα από τα αποφραγμένα τριχοειδή.
Η μείωση της τοπικής ισχαιμίας μειώνει τη σηματοδότηση VEGF, επιβραδύνοντας παθολογική νεοαγγείωση. Ταυτόχρονα, η αντιοξειδωτική δράση προστατεύει τα φωτοϋποδοχέα από το οξειδωτικό stress που συνοδεύει τη χρόνια υποξία.
Ο κύκλος θεραπείας εξατομικεύεται ανάλογα με την υποκείμενη αιτιολογία και τη σοβαρότητα συνήθως 20–30 συνεδρίες σε συνεργασία με τον οφθαλμίατρο, με αξιολόγηση μέσω OCT και οπτικών πεδίων.