Τι είναι η οστεονέκρωση της γνάθου;
Η οστεονέκρωση της γνάθου είναι μια σοβαρή, δύσκολα αναστρέψιμη κατάσταση κατά την οποία τμήμα του γναθικού οστού νεκρώνεται λόγω ανεπαρκούς αιμάτωσης.
Αναπτύσσεται σε δύο κύριες κλινικές μορφές: η οστεονέκρωση συσχετιζόμενη με φάρμακα (MRONJ), που εμφανίζεται κυρίως σε ασθενείς λαμβάνοντες διφωσφονικά, ντενοζουμάμπη ή άλλους αντι-ανοικοδομητικούς παράγοντες, και η οστεοακτινίτιδα, που αναπτύσσεται σε ακτινοβληθέντα γνάθο αναλύεται λεπτομερέστερα στην ενότητα 4.9.4.
Κλινικά εκδηλώνεται με εκτεθειμένο νεκρωτικό οστό στο στόμα — συνήθως μετά από εξαγωγή δοντιού ή άλλο χειρισμό — που δεν καλύπτεται από βλεννογόνο εντός ευλόγου χρόνου. Συνοδεύεται από πόνο, δυσοσμία, δυσκολία στη μάσηση και σε προχωρημένες περιπτώσεις από παθολογικά κατάγματα ή εξωστοματικά συρίγγια.
Χαρακτηριστικά οστεονέκρωσης της γνάθου
Ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός της MRONJ σχετίζεται με την αναστολή της οστικής ανακατασκευής (bone remodeling) που επιφέρουν τα αντι-ανοικοδομητικά φάρμακα: αναστέλλοντας τους οστεοκλάστες, εμποδίζουν τη φυσιολογική ανανέωση του οστού και δημιουργούν συνθήκες τοπικής αγγειακής ανεπάρκειας.
Ο γνάθος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος λόγω της άμεσης επαφής με το στοματικό μικροβίωμα και της συνεχούς μηχανικής καταπόνησης.
Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η αδυναμία επούλωσης του βλεννογόνου πάνω από το νεκρωτικό οστό: ο βλεννογόνος δεν μπορεί να μεταναστεύσει και να καλύψει μια επιφάνεια που δεν αιματώνεται.
Αυτή η βιολογική αδυναμία αποτελεί τον κεντρικό στόχο κάθε θεραπευτικής παρέμβασης — και η αποκατάσταση της αγγείωσης είναι η μόνη βιολογικά λογική λύση.
Χρήση υπερβαρικού οξυγόνου στην οστεονέκρωση γνάθου και μελέτες
Η χρήση υπερβαρικού οξυγόνου στην οστεονέκρωση γνάθου — τόσο στη φαρμακευτική όσο και στην ακτινική μορφή υποστηρίζεται από αυξανόμενο σώμα κλινικών δεδομένων.
Μελέτες σε ασθενείς με MRONJ κατέγραψαν βελτίωση της επούλωσης βλεννογόνου, μείωση νεκρωτικών τμημάτων και κλινική σταθεροποίηση σε ποσοστό ασθενών που έλαβαν υπερβαρικό οξυγόνο ως συμπλήρωμα χειρουργικής και φαρμακευτικής αντιμετώπισης.
Η ενεργοποίηση οστεοβλαστών μέσω αυξημένης οξυγόνωσης, η επαγωγή νεοαγγειογένεσης και η βελτίωση λειτουργίας λευκοκυττάρων αποτελούν τους τεκμηριωμένους μηχανισμούς που εξηγούν την κλινική ωφέλεια με κεντρική αρχή την αποκατάσταση της βιολογικής βιωσιμότητας του πάσχοντος οστού.
Ρόλος Θεραπείας σε Θάλαμο Υπερβαρικού Οξυγόνου
Στην οστεονέκρωση γνάθου, η θεραπεία σε θάλαμο υπερβαρικού οξυγόνου εντάσσεται ως συμπληρωματική παρέμβαση σε συνεργασία με τον γναθοχειρουργό δεν αντικαθιστά τη χειρουργική εκκαθάριση, αλλά βελτιώνει σημαντικά τις προϋποθέσεις για επιτυχή επούλωση.
Το υπερβαρικό οξυγόνο «ανοίγει» βιολογικά έναν ιστό που έχει «κλειστεί» από την αγγειακή ανεπάρκεια: ενεργοποιεί οστεοβλάστες για ανάπλαση, επάγει νεοαγγειογένεση για αποκατάσταση αιμάτωσης και παρέχει στα κύτταρα του βλεννογόνου τις ενεργειακές προϋποθέσεις για να μεταναστεύσουν και να καλύψουν το νεκρωτικό οστό.
Σε ασθενείς υπό αντι-ανοικοδομητικά φάρμακα, η εφαρμογή συντονίζεται με τον ογκολόγο ή τον παθολόγο που τα συνταγογραφεί. Ο κύκλος θεραπείας κυμαίνεται μεταξύ 30 και 40 συνεδριών, ανάλογα με τη σοβαρότητα και το στάδιο της νέκρωσης.