Τι είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας;
Η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ) είναι χρόνια αυτοάνοση νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, κατά την οποία το ανοσολογικό σύστημα στρέφεται κατά της μυελίνης του προστατευτικού περιβλήματος των νευρικών ινών.
Η αποδόμηση της μυελίνης διαταράσσει τη μετάδοση των νευρικών ώσεων, με αποτέλεσμα ευρεία γκάμα νευρολογικών συμπτωμάτων που ποικίλλουν από ασθενή σε ασθενή.
Εμφανίζεται κυρίως σε νέους ενήλικες ηλικίας 20–40 ετών, με επικράτηση στις γυναίκες. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από την εντόπιση των πλακών απομυελίνωσης: κόπωση, κινητικές δυσκολίες, σπαστικότητα, αταξία, αισθητικές διαταραχές, οπτικές διαταραχές (οπτική νευρίτιδα), γνωστική επιβάρυνση και διαταραχές κύστης είναι από τις συχνότερες εκδηλώσεις.
Η πορεία της νόσου είναι ασυμβίβαστα ατομική κάποιοι ασθενείς έχουν ήπια συμπτώματα επί δεκαετίες, άλλοι εξελίσσονται γρήγορα προς αναπηρία.
Χαρακτηριστικά της σκλήρυνσης κατά πλάκας (ΣΚΠ)
Ένα από τα πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικά της ΣΚΠ από θεραπευτική σκοπιά είναι η ύπαρξη δύο διακριτών φάσεων βλάβης: η ενεργός φλεγμονή που προκαλεί την οξεία απομυελίνωση, και η σταδιακή νευρωνική εκφύλιση που ακολουθεί και είναι υπεύθυνη για τη μόνιμη αναπηρία.
Σε πλήρως αποδιαμυελινωμένες αλλά ζωντανές νευρικές ίνες, τα νευρικά σήματα μεταδίδονται με μεγάλη αστάθεια και οποιαδήποτε αύξηση της θερμοκρασίας ή μείωση της ενεργειακής απόδοσης επιδεινώνει τα συμπτώματα (φαινόμενο Uhthoff).
Η ενεργειακή ανεπάρκεια των αποδιαμυελινωμένων νευρώνων είναι κεντρικό χαρακτηριστικό: χωρίς μυελίνη, η αγωγή απαιτεί πολύ περισσότερη ενέργεια. Οποιαδήποτε υποξία ακόμα και ήπια επιδεινώνει δραματικά αυτή την ενεργειακή ανισορροπία, αναδεικνύοντας τη σημασία της επαρκούς οξυγόνωσης για τη λειτουργία των πασχόντων νευρικών ινών.
Επιστημονική Βάση ΣΚΠ
Η χρήση υπερβαρικού οξυγόνου στη ΣΚΠ έχει μελετηθεί από τη δεκαετία του 1980, με μικτά αλλά ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Μελέτες έχουν καταγράψει βελτίωση στη μυϊκή ισχύ, μείωση σπαστικότητας, βελτίωση ελέγχου κύστης και μείωση κόπωσης σε υποομάδες ασθενών ιδίως σε εκείνους με πρωτοπαθώς-προϊούσα ΣΚΠ και σε ασθενείς που δεν βρίσκονται σε οξεία έξαρση. Η ανταπόκριση δεν είναι παγκόσμια δεν ωφελούνται εξίσου όλοι οι ασθενείς.
Ο βιολογικός ορθολογισμός εστιάζεται στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των αποδιαμυελινωμένων νευρώνων μέσω αυξημένης οξυγόνωσης, στη μείωση της νευρο-φλεγμονής και στην πιθανή ενεργοποίηση επανα-μυελίνωσης μέσω ολιγοδενδροκύτταρα.
Η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να αξιολογεί τη μέθοδο, με αυξανόμενο ενδιαφέρον για ασθενείς με σταθερή νόσο που αναζητούν τρόπους βελτίωσης ποιότητας ζωής.
Ρόλος Θεραπείας σε Θάλαμο Υπερβαρικού Οξυγόνου
Στη σκλήρυνση κατά πλάκας, η θεραπεία σε θάλαμο υπερβαρικού οξυγόνου εντάσσεται αυστηρά ως συμπληρωματική επιλογή δεν υποκαθιστά τη νευρολογική παρακολούθηση, τα νευρο-τροποποιητικά φάρμακα ή τη φυσιοθεραπεία, και δεν έχει αποδειχθεί ότι τροποποιεί την πορεία της νόσου. Ωστόσο, για ασθενείς που παρουσιάζουν έντονη κόπωση, σπαστικότητα ή δυσκολίες κύστης, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο βελτίωσης της καθημερινής λειτουργικότητας. Η αυξημένη οξυγόνωση βελτιώνει την ενεργειακή απόδοση των αποδιαμυελινωμένων νευρικών ινών, επιτρέποντας καλύτερη νευρική αγωγή με λιγότερη ενεργειακή δαπάνη. Το αποτέλεσμα είναι μείωση της νευρολογικής κόπωσης ενός από τα πιο αναπηρικά συμπτώματα της ΣΚΠ και βελτίωση της λειτουργικής αντοχής. Η θεραπεία εφαρμόζεται εκτός οξείας έξαρσης, σε κύκλους 20–40 συνεδριών, πάντα υπό στενή νευρολογική παρακολούθηση.