Τι είναι η μετακτινική κολίτιδα;
Η μετακτινική κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονή του παχέος εντέρου που αναπτύσσεται ως επιπλοκή ακτινοθεραπείας στην πύελο ή την κοιλιακή χώρα συνηθέστερα μετά από θεραπεία καρκίνου ορθού, προστάτη, τραχήλου της μήτρας ή ουροδόχου κύστης. Σε ορισμένες περιπτώσεις προσβάλλεται και το λεπτό έντερο, οπότε χρησιμοποιείται ο όρος μετακτινική εντερίτιδα.
Η εκδήλωσή της μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά από μήνες έως και δεκαετία μετά την ακτινοθεραπεία γεγονός που συχνά δυσχεραίνει τη διαγνωστική συσχέτιση.
Τα κλινικά συμπτώματα ποικίλλουν: διάρροια, αιματοχεσία, κοιλιακό άλγος, τεινεσμός, ακράτεια κοπράνων και στις σοβαρότερες περιπτώσεις ορθοκολπικά ή εντεροδερματικά συρίγγια. Η ποιότητα ζωής επηρεάζεται δυσανάλογα, ιδίως σε άτομα που έχουν ήδη διανύσει επιτυχώς την ογκολογική τους θεραπεία.
Παθολογία μετακτινικής κολίτιδας
Η παθολογία της μετακτινικής κολίτιδας αντικατοπτρίζει την τυπική αλληλουχία μετακτινικής βλάβης: αγγειακή εξάντληση, υποξία βλεννογόνου, χρόνια φλεγμονή και ινωτική εκφύλιση.
Ο βλεννογόνος του ορθού αναπτύσσει τελαγγειεκτασίες, εξελκώσεις και εκτεταμένη ίνωση που υποβαθμίζουν τη φυσιολογική δομή και λειτουργία του εντέρου.
Το ιδιαίτερο της πάθησης αυτής είναι ο αντίκτυπός της στη σωματική και ψυχοκοινωνική ευημερία: ένας άνθρωπος που έχει ξεπεράσει τον καρκίνο βρίσκεται αντιμέτωπος με χρόνια εντερική δυσλειτουργία που περιορίζει τις κοινωνικές δραστηριότητές του, επηρεάζει την εργασιακή του ικανότητα και επιβαρύνει ψυχολογικά.
Η αντιμετώπιση αυτών των επιπλοκών αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ολιστικής ογκολογικής φροντίδας.
Κλινικές μελέτες
Κλινικές μελέτες που αξιολόγησαν τη χρήση υπερβαρικού οξυγόνου σε ασθενείς με μετακτινική κολίτιδα και πρωκτίτιδα κατέγραψαν ανταπόκριση σε υψηλά ποσοστά ασθενών, με μείωση της αιματοχεσίας, βελτίωση της συχνότητας κοπράνωσης και ανακούφιση του πόνου. Η UHMS περιλαμβάνει την ακτινική πρωκτίτιδα/κολίτιδα στις εγκεκριμένες ενδείξεις.
Ο μηχανισμός δράσης ακολουθεί το γνωστό μοντέλο: αποκατάσταση οξυγόνωσης βλεννογόνου, επαγωγή νεοαγγειογένεσης, μείωση χρόνιας φλεγμονής και επισκευή της βλεννογόνιας αρχιτεκτονικής.
Η επαναφορά της αγγείωσης στον ισχαιμικό βλεννογόνο φαίνεται να αντιστρέφει μερικώς τις δομικές αλλαγές που ευθύνονται για τα συμπτώματα.
Ρόλος Θεραπείας σε Θάλαμο Υπερβαρικού Οξυγόνου
Στη μετακτινική κολίτιδα, η θεραπεία σε θάλαμο υπερβαρικού οξυγόνου αντιμετωπίζει την υποκείμενη παθολογία και όχι μόνο τα συμπτώματα. Η προσέγγιση αυτή τη διαφοροποιεί ουσιαστικά από τις συμβατικές παρεμβάσεις που στοχεύουν κυρίως στον συμπτωματικό έλεγχο. Κάθε συνεδρία παρέχει υψηλές ποσότητες οξυγόνου στον ισχαιμικό βλεννογόνο, επανεκκινώντας τη βιολογική δυνατότητα επισκευής: ενεργοποιούνται κύτταρα που βρίσκονταν σε αδράνεια, σχηματίζονται νέα τριχοειδή και βελτιώνεται σταδιακά η δομική ακεραιότητα του εντέρου. Ο κύκλος θεραπείας συνήθως περιλαμβάνει 30–40 συνεδρίες, σε συντονισμό με τον γαστρεντερολόγο και τον ογκολόγο.