Τι είναι οι υπερκακώσεις;
Οι υπερκακώσεις γνωστές διεθνώς ως overuse injuries είναι βλάβες που αναπτύσσονται σταδιακά από την επαναλαμβανόμενη εφαρμογή δυνάμεων σε έναν ιστό χωρίς επαρκή χρόνο αποκατάστασης μεταξύ των επιβαρύνσεων. Δεν υπάρχει ένα ξεκάθαρο στιγμιαίο τραυματικό γεγονός, η βλάβη συσσωρεύεται αθόρυβα, μέχρι να εκδηλωθεί κλινικά με πόνο και δυσλειτουργία.
Αποτελούν από τις συχνότερες παθήσεις στον αθλητισμό αντοχής, στα αθλήματα ρίψεων και σε κάθε άθλημα που απαιτεί επαναλαμβανόμενες κινήσεις υψηλής συχνότητας.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η τενοντίτιδα αχίλλειου, το σύνδρομο επιγονατιδικού τένοντα, το «αγκώνα του τενίστα» και τα κατάγματα κόπωσης.
Εμφανίζονται συχνά σε ασθενείς που έχουν αυξήσει απότομα τον όγκο ή την ένταση προπόνησης, αλλάξει υπόστρωμα ή ξεκινήσουν νέο άθλημα χωρίς σταδιακή προσαρμογή.
Τα χαρακτηριστικά των υπερκακώσεων
Το διαγνωστικό πρότυπο των υπερκακώσεων είναι χαρακτηριστικό: ο πόνος ξεκινά ήπιος και εμφανίζεται μόνο μετά την άσκηση, στη συνέχεια εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της άσκησης χωρίς να επηρεάζει την απόδοση, αργότερα επηρεάζει την απόδοση και τέλος εμφανίζεται και σε ηρεμία ή κατά τις καθημερινές δραστηριότητες.
Αυτή η κλιμακωτή εξέλιξη σημαίνει ότι πολλοί αθλητές αγνοούν τα πρώτα σήματα και συνεχίζουν να προπονούνται, επιδεινώνοντας τη βλάβη.
Σε ιστολογικό επίπεδο, οι υπερκακώσεις χαρακτηρίζονται από εκφυλιστικές αλλοιώσεις αποδιοργάνωση κολλαγόνου, μικρο-ρήξεις, αγγειακή εισβολή και εναπόθεση άτακτου συνδετικού ιστού.
Ο ιστός βρίσκεται σε μια κατάσταση ελλιπούς επισκευής: κάθε νέα επιβάρυνση προκαλεί περισσότερη βλάβη από όση μπορεί να αποκαταστήσει ο οργανισμός στο ενδιάμεσο διάστημα.
Η αντιμετώπιση απαιτεί υποχρεωτική μείωση ή διακοπή της επιβαρυντικής δραστηριότητας, αλλά η απλή ανάπαυση δεν επαρκεί σε προχωρημένες μορφές χρειάζεται ενεργητική βιολογική υποστήριξη της επισκευής.
Επιστημονικές και κλινικές μελέτες
Η επιστημονική έρευνα στις υπερκακώσεις έχει αναδείξει τον κεντρικό ρόλο της ανεπαρκούς αγγείωσης και οξυγόνωσης στη διαιώνισή τους. Μελέτες έχουν δείξει ότι η ενεργοποίηση αυξητικών παραγόντων ιδίως του VEGF και του TGF-β είναι απαραίτητη για την έξοδο από τον κύκλο ελλιπούς επισκευής, και ότι το υπερβαρικό οξυγόνο επάγει τη δράση τους.
Κλινικές μελέτες σε αθλητές με χρόνιες υπερκακώσεις τενόντων και περιοστέου κατέγραψαν σημαντική βελτίωση στη βαθμολογία πόνου και στην κλίμακα λειτουργικής αποκατάστασης μετά από κύκλο θεραπείας με υπερβαρικό οξυγόνο, ιδίως όταν συνδυαζόταν με φυσιοθεραπευτικό πρόγραμμα.
Διαδικασία Θεραπείας σε Θάλαμο Υπερβαρικού Οξυγόνου
Στις υπερκακώσεις, η θεραπεία σε θάλαμο υπερβαρικού οξυγόνου λειτουργεί ως βιολογικός επανεκκινητής: «σπάει» τον φαύλο κύκλο ελλιπούς επισκευής παρέχοντας στον ιστό τις βιοχημικές προϋποθέσεις που χρειάζεται για να αποκατασταθεί πλήρως και όχι απλώς να λειτουργήσει παρά τη βλάβη.
Η αυξημένη οξυγόνωση ενεργοποιεί τους ινοβλάστες και τους τενοντοκύτταρους, προάγοντας τη σύνθεση λειτουργικού κολλαγόνου τύπου Ι που αντικαθιστά τον άτακτο κολλαγόνο τύπου ΙΙΙ που χαρακτηρίζει τον εκφυλιστικό ιστό. Παράλληλα, η νεοαγγειογένεση που επάγεται βελτιώνει μακροπρόθεσμα την αγγείωση του πάσχοντος ιστού, μειώνοντας τον κίνδυνο υποτροπής.
Η θεραπεία σχεδιάζεται πάντα συμπληρωματικά προς τη φυσιοθεραπεία, τις ασκήσεις έκκεντρης φόρτισης και την τροποποίηση της προπονητικής επιβάρυνσης. Ένας τυπικός κύκλος περιλαμβάνει 20–30 συνεδρίες, με αξιολόγηση της ανταπόκρισης κάθε 10 συνεδρίες. Η απόφαση για ένταξή της λαμβάνεται σε συνεργασία με τον αθλητίατρο ή τον φυσίατρο.